हा आजचा किस्सा, असच आज आठवला म्हणून... गमती, गमतीत :)
काय झाल, की बंगळुरुत आल्यावर एखाद्या तहानलेल्याला जस पाणी, पाणी व्हाव ना, अगदी तस्सच, मला मराठी, मराठी झाल होत!! कुठेही जा, आपल, कुडुकुडूच ऐकू यायच!! आणि मराठी आठवून बेचैन व्हायच!
नाही, नाही, माझी कुठल्याही भाषेशी कसलीही दुश्मनी नाहीये. खर सांगायच तर मला वेगळ्या भाषा शिकायला आवडत. वेगवेगळे शब्द वगैरे. आतापण माझ्याबरोबर काम करणार्या सहकार्यांना मी पीडतच असते की कन्नड शिकवा वगैरे..... शिकवणी सुरुपण झालीये अख्ख्या टीमकडून! :D मजा येते, पण शेवटी माय मराठी ती माय मराठीच ना?? म्हणजे मी ही अधून मधून विंग्रजी शब्द वापरतेच, अस काही ज्वलंत भाषाभिमानीपणा वगैरे नाही करत, पण शेवटी आपली भाषा ती आपलीच भाषा.
आता बघा, की जर मला म्हटल, की तुला २ पर्याय आहेत, सुंदर अलंकारयुक्त अस काही तरी कन्नड ऐक - आता खर तर,मुळात साध कन्नड पण मल येवढ येत नाही, तर अलंकारयुक्त काय कळणार कप्पाळ!! पण सध्ध्या कन्नड भागात आहे, मग पटकन तेच आल मनात, बर, हिंदी म्हणूयात - तर सुधारीत आवृत्तीनुसार अलंकारिक हिंदी ऐक, किंवा मराठीतल्या शिव्या ऐक, कोणता पर्याय निवडशील?? दुसर्या क्षणाला, मी भन्नाट शिव्या ऐकण्याचा पर्याय निवडेन!!! खरच, शप्पत!! यावर काहीही म्हणालात, तरी शेवटी, माझ्यासाठी, माझी मराठी आहेच माझा बाब्या!! आणि यावर कोणाचेच, काहीही विरुद्ध मत मला ऐकायचे नाहीये!! खलास!! :D
आणि तसही बरका, विरुद्ध, अभ्यासपूर्ण, चिकित्सक, तात्विक मतं मांडायचे, अन तीच मतं कशी योग्य आहेत (बरोबर नव्हेत, योग्यच!! बरोबर मत अस म्हटल की ते फुटकळ मत वाटत, योग्य म्हटल की कस एक वजन येत त्याला!) हे आग्रहानं आणि अट्टाहासानं प्रतिपादन (शब्द फाऽऽर महत्वाचाय बर!!) करण्याचे सगळे घाऊक हक्क आम्हां पुणेकरांकडे अत्यंत सुरक्षित आहेत!! कायमच्या निविदा भरल्यात आम्ही त्यासाठी अन त्या मंजूर झाल्याच असाव्यात!! :D त्याशिवाय का आम्हांला जमत अस हे वागा बोलायला सगळ आणि ते ही सतत?? असो, खूपच विषयांतर झाल.
तर, इथे आल्यावर, हापिसमधे कोणी माझ्या मराठीचिये कौतुके बोलणारे आहे का, ह्याच शोध घ्यायला लगेच सुरुवात केली आणि सुदैवाने चार एक टाळकी सापडली. बर वाटल, मग अर्थात आम्ही एकमेकांशी मराठीतूनच बोलायचो/बोलतो, जाम धमाल यायची आणि येते गप्पा मारायला, आणि सगळ्यात ग्रेट म्हणजे, दोन जण माझ्याच टीममधे आहेत.
तर, असच एकदा, गप्पा मारताना माझा एक मद्र देशीय सहकारी तिथे आला, रीतीप्रमाणे त्यालाही हाय हॅलो केल, कस चाललय वगैरे विचारल.. आणि, अर्थात हे विंग्रजीमधून, कारण, त्यांना एक मद्र आणि दुसरी विंग्रजी ह्या दोन भाषा सोडून, अगदी ते राहतात त्या राष्ट्राची भाषा बोलायची पण विलक्षण एलर्जी आहे!!
आणि कोणी काही लेक्चर द्यायच्या आत सांगतेय, मी मुळीच सगळ्यांना एकच पट्टीने मोजत नाहीये. माझी शेजारीण पण मद्र देशीयच आहे, आणि आमच एकदम गूळपीठ आहे. आणि ती चक्क मस्त हिंदीही बोलते, अन कधी कधी मला पण मद्र भाषेतले शब्द शिकवते, आणि मी ही शिकते. कुठलीच भाषा शिकायच मला काही वावड नाहीये, विरोध आहे तो प्रवृत्तीला, राष्ट्र भाषा येत नाही याचा अभिमान कसला?? हा तर निव्वळ करंटेपणा आहे, अस माझ मत आहे.
तर, सुरुवातीला ठीक बोलत होतो आम्ही इथल तिथल, मग तो एकदम, आमच्या मराठी बोलण्यावरच घसरला!! आणि मग ही मुक्ताफळ उडाली!! तेच मूळ संवाद घालायचा मोह आवरत नाहीये, म्हणून त्यातल्या त्यात सेंसॉर करून... :D
मद्रमॅन: व्हाऽऽट इस धिऽऽसऽऽऽ यू आल आऽऽऽऽलवेज स्पीक इन यूवर लॅंग्वेऽऽज... धिऽऽस इज वेऽऽऽऽरी रॉंग! ग वर जोर देऊन!
आम्ही जरा उडालोच!! अरेच्या! याला काय चावल आता!! आधी आम्ही समजलो की तो खेचतोय आमची, मग लक्षात आल की, तस नाही, खरच म्हणतोय तो, तेवढ्यात,
मद्रमॅन: यू मस्ट स्पीक इन अवर लॅंग्वेज, दु यू नो, देअर इज नोऽऽऽ लॅंग्वेज लाईक अवर्स!! इट इज इंटऽऽऽर् नॅशनल लंग्वेज, यू नो??
आमची डोचकी सटकायला लागलेली!!
मी: इंटरनॅशनल?? सिन्स व्हेन?? हाउ कम??
मद्रमॅन: यू डोंट नो?? व्हाऽऽट यू आर सेईंग?? इट इज स्पोकन इन श्रीलंका, यू नो दॅट???
आम्ही प्रचंड वैतागाने, पण प्रचंड हसू यायला लागल्याने, खुर्च्यांमधून पडायच्या बेतात होतो!! आणि आता मराठी मॅन पण वैतागलेले!! आता सगळ्यांनाच खुमखुमी चढलेली!!
मराठी मॅन १: सो व्हाय डोंट यू गो टू श्रीलंका?? सेटल डाऊन देअर?
मराठी मॅन २: लेका फ़ुकण्या ( ए, तू कान बंद कर आता, मी त्याला शिव्या ऐकवतो मस्त - हे मला) भXXXx तिकडे मुंबईत येता लेको, तिकडे काय मराठी शिकता का रे?? तू भेट रे साल्या बाहेर!! च्यायला, माज उतरवतो तुझा, मराठी बोलू नका म्हणतोय!!
नंतरच्या शिव्या न लिहिल्याबद्दल क्षमस्व वाचक हो! (कोणी वाचत असाल तर!)
मद्रमॅन : व्हाऽऽट इज धिस?? आय एम नॉट फ़ॉलोइंग यू गाऽऽईज!! स्पीक इन इंग्लिश, सो दॅट आय कॅन फ़ॉलो....
मराठी मॅन १: अबे, मेरी बात को समझ ध्यानसे, एक तो हम मराठीं में बोलना तो छोडने वाले नहीं, तेरी लॅंवेज इंटरनॅशनल हो या और कुछ...
मद्रमॅन: आय डोंट अंडरस्टॅंड हिंदी...
मराठी मॅन१ : वो तुम्हारा प्रॉब्लेम है, नहीं आती तो सीखो!!
आणि अस बरच काय काय वाजल!! त्यानंतर त्याच्या समोर तर मराठीतच बोलयचो आम्हीं अन त्याच्याशी बोलताना हिंदीतच बोलायचो!
सुरुवातीला त्याने कांगावा केला, पण आम्हां मराठी लोकांची डोकी जरा तरकटच राव!! एकदा खुन्नस म्हणजे खुन्नस, बस!! मद्रमॅन आता झक्कत हिंदीतही बोलतो!!!
आणि आम्ही सुखाने मराठी गप्पांचा फड त्याच्या समोर, त्याच्या नाकावर टीच्चून जमवतो!!
माझ्या मनातला सातत्याने चाललेला विचारांचा प्रवास...माझ्यातल्या चाकोरीबाहेरच्या नव्या जाणिवा, नव्या सृजनाची जाण...त्याची अभिव्यक्ति म्हणजेच हा संवाद...मर्मबंधातली ठेव ही!
December 7, 2007
December 5, 2007
ब्लॉग जंकी
आज पहाटे चार वाजता हापिसचा ऑन कॉल मोबाईल किणकिणला!! मनातल्या मनात शिव्या घालत, कानाशी धरला तर पार साता समुद्रापलीकडून, राणीच्या देशातून हापिसमधला गोरा बोलत होता... काही तरी क्रिटिकल प्रॉब्लेम होता, अन मदत करतेस का म्हणून. नाही म्हटल तर चालणार नसतच!! नको रे बाबा आता, मला झोपायचय खरतर, उद्या बघू, अस सांगून चालत नाही!! मग उगाच आपल अर्थ नसलेल स्मॉल टॉक अन फालतू गप्पांचा प्रयत्न. पहाटे चारला गप्पा तरी काय मारायच्या डोळ्यांत झोप असताना?? काही जण मस्त गप्पा मारतात अन काही जण उगाच राजघराण्याकडून "स्टिफ़ अप्पर लिप" शिकवण घेऊन आल्यासारखे असतात वागायला. जाऊंदेत.
तर, प्रॉब्लेमवर काम केल अन मग सुटलाही तसा पटकन, दिडेक तासात, मग लगेच झोप येईना, अन मराठी ब्लॉगविश्वात भ्रमंती सुरु केली. कधी कधी वाटत, ब्लॉग जंकी होणार मी, का झालेय एव्हांना? पण खूप छान छान पोस्टस वाचायला मिळतात अन बर्याच वेळा प्रतिक्रिया द्यायचा मोह मी आवरते, उगाच आपल काय, जिकडे तिकडे आपल्या पाऊलखुणा उमटवत बसायच!! :D पण सही लिहितात मंडळी!! कधी कधी, म्हणजे बर्याचदा इतरांच लिखाण वाचून मला जाम कॉम्प्लेक्स येतो!! आपण काय भिकारचोट लिहितो अन का लिहितो अस वाटत! पण काय... आता व्यसन जडल्यासारख झालय थोडफार.... म्हणतात ना, नाविलाज को क्या विलाज, तस्सच अगदी!! असो.
तर, उठले तेह्वा बाहेर इतका गडद अंधार होता, इतकी निरव शांतता... आणि मग काम करताना, आणि नंतर भ्रमंती करता करत बाहेर नजर गेली तर अंधार पुसला गेला होता अलगद अन सकाळ हलके हलके उजळत होती.......इतक ग्रेट वाटल पाहताना!! म्हणून हा लेखन प्रपंच, शब्दांत पकडून परत कधीतरी अनुभवायला. तरी कठीणच आहे शब्दांत पकडण तस. तरीही बसलेय लिहायला, झालेच आता मी ब्लॉग जंकी! नक्कीच!!
कदाचित, एखाद दिवशी लांबलचक चाललेल्या कंटाळवाण्या रटाळ मीटींगमधून बाहेर पडल्यावर वाचल तर बर वाटेल का?? :)
तर, प्रॉब्लेमवर काम केल अन मग सुटलाही तसा पटकन, दिडेक तासात, मग लगेच झोप येईना, अन मराठी ब्लॉगविश्वात भ्रमंती सुरु केली. कधी कधी वाटत, ब्लॉग जंकी होणार मी, का झालेय एव्हांना? पण खूप छान छान पोस्टस वाचायला मिळतात अन बर्याच वेळा प्रतिक्रिया द्यायचा मोह मी आवरते, उगाच आपल काय, जिकडे तिकडे आपल्या पाऊलखुणा उमटवत बसायच!! :D पण सही लिहितात मंडळी!! कधी कधी, म्हणजे बर्याचदा इतरांच लिखाण वाचून मला जाम कॉम्प्लेक्स येतो!! आपण काय भिकारचोट लिहितो अन का लिहितो अस वाटत! पण काय... आता व्यसन जडल्यासारख झालय थोडफार.... म्हणतात ना, नाविलाज को क्या विलाज, तस्सच अगदी!! असो.
तर, उठले तेह्वा बाहेर इतका गडद अंधार होता, इतकी निरव शांतता... आणि मग काम करताना, आणि नंतर भ्रमंती करता करत बाहेर नजर गेली तर अंधार पुसला गेला होता अलगद अन सकाळ हलके हलके उजळत होती.......इतक ग्रेट वाटल पाहताना!! म्हणून हा लेखन प्रपंच, शब्दांत पकडून परत कधीतरी अनुभवायला. तरी कठीणच आहे शब्दांत पकडण तस. तरीही बसलेय लिहायला, झालेच आता मी ब्लॉग जंकी! नक्कीच!!
कदाचित, एखाद दिवशी लांबलचक चाललेल्या कंटाळवाण्या रटाळ मीटींगमधून बाहेर पडल्यावर वाचल तर बर वाटेल का?? :)
अन्न हे पूर्णब्रह्म!!...(१)
बेंगलोरला नोकरी मिळून एक वर्ष झालय आणि आता हळूहळू इथल्या रस्सम, सारमची सवय पण व्हायला लागलीय! न होऊन सांगतेय कोणाला?? एक वेळ सकाळच जेवण बनवण जमतं, पण रात्री घरी येऊन परत स्वयंपाकघराकडे जायला पण नको वाटत!
तरी, तस कंपनीत अगदीच सतत काही बेकार नसत जेवण. बरही असत कधी कधी. आणि एक चांगली गोष्ट म्हणजे केवळ दाक्षिणात्य लोकच इथे काम करत नाहीत याची ही जाण कंपनीच्या प्रशासनाला आहे. त्यामुळे, उत्तर भारतीय प्रकारच खाण पण असतच. अगदी सामिष पण. त्यावर तर रोजच किती जणांच्या भक्तीभावे उड्या असतात!! कधी न पाहिल्यासारख!! नाही, नाही, मला सामिषाहाराचे मुळीच वावडे नाही. मी खात असे. आता सोडलय, तेही स्वेच्छेनेच. पण बनवते अजूनही. पण मुद्दा हा नाही, हे आपल असच, ओघानेच आल म्हणून.
मुद्दा वेगळाच. मी नेहमीच बघते, कितीतरी जणं जेवण घेताना आपापली ताटं अगदी भरून घेतात. इतक, की आता अजून घेतल तर खाली पडेल अन ताटातून पण ओसंडेल इतक. बर, घेतलत तर घ्या, असेल तुमची भूक तेवढी, तर जरूर घ्या, पोटभर जेवा, अगदी सुखाने तृप्त व्हा! पण हे एवढं, बकासुरी पद्ध्तीन घ्यायच अन मग ते पानात तसच टाकून द्यायच!! कोणती रीत आहे ही?? इतका संताप अन चिडचिडाट होतो माझा!! रोज ही अशी अन्नाची नासाडी करायला काहीच कस वाटत नाही या लोकांना?? इतका कसला माज?? का आपलं समोर भरपूर आहे, आणि सहजगत्या उपलब्ध होतय, म्हणून त्याची किंम्मत नाही?? जेवण झाल्यावर हात धुवायला गेल, की तिथले वाया घालवलेल्या अन्नाचे एक-दोन ड्रम - हो, हो ड्रम - पाहूनच मलाच पोटात खड्डा पडल्यासारख होत... किती उपाशी पोटं या अन्नावर भरली गेली असती, किंवा जाऊ शकतात हा विचार माझ मन कुरतडल्याशिवाय रहात नाही रोज.... विलक्षण अपराधी भावना माझ्या मनात दाटून येते अन अगदी खिन्न व्हायला होत!
आत्तापर्यंत, मी माझ्याबरोबर जेवायला जे कलीग्ज येतात, त्यांना सांगायचा, समजवायचा खूप प्रयत्न केलाय, नेहमीच करते, की सुरुवातीला पानात जरा कमीच घ्या अन्न, मग हव तर परत घ्या, अन त्याला काही बंदी पण नाहीये, तरीही बर्याचदा पालथ्या घड्यावर पाणी असत हे माझ्या लक्षात येत.
काही कळतच नाही मला... आजकाल माणसांची मन इतकी मख्ख झाली आहेत का?? खूप कुठे लांब जायला नको, इथेच बेंगलोरमधे रस्त्यांवरची भीक मागणारी, उपाशी तापाशी असणारी लहान मुलं, अठरा विश्व दारिद्र्य भोगणारी माणसं, झालच तर देशातले दुष्काळी प्रदेश, तिथली माणस, त्यांच्या वाट्याला आलेले भोग, खाणच काय, पाण्याच्या थेंबालाही महाग असणारी आयुष्य पण काही जण जगतात, हे यांना जाणवतच नाही का?? वाया जाणार्या अन्नाकडे बघून असे कोणतेच चेहरे आठवत नाहीत का? का सुशिक्षित म्हणायच यांना??
अर्थात, ज्या शहरात आपण राहतो तिथले प्रश्न जाणवत नसतील तर, देशासमोरच्या प्रश्नांवर विचार करण, ही खूप लांबची पायरी आहे म्हणा. ते तर जाऊच देत, पण एक मूलभूत सुसंस्कृतपणाही नाही का? इतक अन्न शांतपणे, जराही रुखरुख न बाळगता, टाकवतच कस मुळात? आपापल्या घरी ही असेच वागत असतील का हे?? समृद्धी माणसाला इतकी बेलगाम रीत्या बेजबाबदार बनवते?
वाया जाणार्या त्या अन्नाकडे बघून, अन्न हे पूर्णब्रह्म, हे उगाच कुठे तरी डोक्यात घणघणत राहत इतक मात्र खर!
तरी, तस कंपनीत अगदीच सतत काही बेकार नसत जेवण. बरही असत कधी कधी. आणि एक चांगली गोष्ट म्हणजे केवळ दाक्षिणात्य लोकच इथे काम करत नाहीत याची ही जाण कंपनीच्या प्रशासनाला आहे. त्यामुळे, उत्तर भारतीय प्रकारच खाण पण असतच. अगदी सामिष पण. त्यावर तर रोजच किती जणांच्या भक्तीभावे उड्या असतात!! कधी न पाहिल्यासारख!! नाही, नाही, मला सामिषाहाराचे मुळीच वावडे नाही. मी खात असे. आता सोडलय, तेही स्वेच्छेनेच. पण बनवते अजूनही. पण मुद्दा हा नाही, हे आपल असच, ओघानेच आल म्हणून.
मुद्दा वेगळाच. मी नेहमीच बघते, कितीतरी जणं जेवण घेताना आपापली ताटं अगदी भरून घेतात. इतक, की आता अजून घेतल तर खाली पडेल अन ताटातून पण ओसंडेल इतक. बर, घेतलत तर घ्या, असेल तुमची भूक तेवढी, तर जरूर घ्या, पोटभर जेवा, अगदी सुखाने तृप्त व्हा! पण हे एवढं, बकासुरी पद्ध्तीन घ्यायच अन मग ते पानात तसच टाकून द्यायच!! कोणती रीत आहे ही?? इतका संताप अन चिडचिडाट होतो माझा!! रोज ही अशी अन्नाची नासाडी करायला काहीच कस वाटत नाही या लोकांना?? इतका कसला माज?? का आपलं समोर भरपूर आहे, आणि सहजगत्या उपलब्ध होतय, म्हणून त्याची किंम्मत नाही?? जेवण झाल्यावर हात धुवायला गेल, की तिथले वाया घालवलेल्या अन्नाचे एक-दोन ड्रम - हो, हो ड्रम - पाहूनच मलाच पोटात खड्डा पडल्यासारख होत... किती उपाशी पोटं या अन्नावर भरली गेली असती, किंवा जाऊ शकतात हा विचार माझ मन कुरतडल्याशिवाय रहात नाही रोज.... विलक्षण अपराधी भावना माझ्या मनात दाटून येते अन अगदी खिन्न व्हायला होत!
आत्तापर्यंत, मी माझ्याबरोबर जेवायला जे कलीग्ज येतात, त्यांना सांगायचा, समजवायचा खूप प्रयत्न केलाय, नेहमीच करते, की सुरुवातीला पानात जरा कमीच घ्या अन्न, मग हव तर परत घ्या, अन त्याला काही बंदी पण नाहीये, तरीही बर्याचदा पालथ्या घड्यावर पाणी असत हे माझ्या लक्षात येत.
काही कळतच नाही मला... आजकाल माणसांची मन इतकी मख्ख झाली आहेत का?? खूप कुठे लांब जायला नको, इथेच बेंगलोरमधे रस्त्यांवरची भीक मागणारी, उपाशी तापाशी असणारी लहान मुलं, अठरा विश्व दारिद्र्य भोगणारी माणसं, झालच तर देशातले दुष्काळी प्रदेश, तिथली माणस, त्यांच्या वाट्याला आलेले भोग, खाणच काय, पाण्याच्या थेंबालाही महाग असणारी आयुष्य पण काही जण जगतात, हे यांना जाणवतच नाही का?? वाया जाणार्या अन्नाकडे बघून असे कोणतेच चेहरे आठवत नाहीत का? का सुशिक्षित म्हणायच यांना??
अर्थात, ज्या शहरात आपण राहतो तिथले प्रश्न जाणवत नसतील तर, देशासमोरच्या प्रश्नांवर विचार करण, ही खूप लांबची पायरी आहे म्हणा. ते तर जाऊच देत, पण एक मूलभूत सुसंस्कृतपणाही नाही का? इतक अन्न शांतपणे, जराही रुखरुख न बाळगता, टाकवतच कस मुळात? आपापल्या घरी ही असेच वागत असतील का हे?? समृद्धी माणसाला इतकी बेलगाम रीत्या बेजबाबदार बनवते?
वाया जाणार्या त्या अन्नाकडे बघून, अन्न हे पूर्णब्रह्म, हे उगाच कुठे तरी डोक्यात घणघणत राहत इतक मात्र खर!
December 2, 2007
सुमल्याची आश्रम वारी!!...(१)
"रे बाऽऽऽबल, खयं चललय मेल्या सकाळच्या पारी इतक्या घाईत?? कोणच्या म्हशीक रेडकू झाला काय मेल्या?? तुका काय बारशाचा आवताण आसा रेऽऽऽ??" सकाळच्या चायच्या भांड्याक भायेरसून राख फासता फासता, सुमतीन बाबलाक साद घातली!
बाबलो थयच थबकलो. सुमल्याचो आवाज तेह्वाच वळाखलो त्येनी, नायतर इतक्या प्रेमळ भाषेत त्येचो उद्धार करणारा दुसरा कोण असताला!! "गो सुमल्या, अगो आयलय तरी कधी परतान? माका काय खबरच नाय!! कोण काय बोलूक पण नाय ता..."
"तर रे मेल्या!! तू येकदम मामलेदारच मां, तुका सगळे बातम्ये पोचवूक!! लोकांकनी काय काम धंधे नाय आसत काय मेल्या?? तुझे पाठसून बातमी पुरवत धावतले ते!!" इति सुमल्या.
बाबलो थक्कच झालो!! काय बायल माणूस तरी!! त्वांड आसा काय तोफखानो!! सतत आपला चलतासा, काळ नाय, येळ नाय! धन्य माऊली आसा अगदी!! काय त्या तोंडाळपणाक धरबंध असात तर!! तशी हातान सढळ आसा, पण, तोंडान सगळा घालवतली! आणि आता सुमल्यान अडवल्यावर, त्येच्या प्रश्नांच्या सरबत्तीक तोंड दिल्यशिवाय थयसून जाणा पण जमण्यासारखी बाब नव्हती!! कठीणच काम होता! शिकला नाय म्हणानच ह्या, नाय तर बालिश्टर होऊक काय हरकत नव्हती हेका!! मनातल्या मनात काय बाय कुरकुरत, बाबल्यान थयच एक बर्याश्या दगडार बसकण घेतल्यान.
" बोल, काय म्हणतय सुमल्या?? आणि आता हयसर हाकारलयसय, तर वायच चाय दी बघया इल्ली, सकाळच्यान घसो नुसतो कोरडो पडलो माझो!" बाबल्यान चायची फ़रमाईश करूनच टाकली!
सुमल्याकडे चायवांगडा अगदीच काय नाय तर बटर तरी मिळात ह्या ठाऊकच होता बाबल्याक. थोड्या वेळातच सुमतीने बाबल्यासमोर चाय आणि बटर ठेवल्यान. पितळी कपबशीतून फ़ुर्र करून चाय पिता पिता बाबल्यान येकदम मान्य करून टाकला की सुमल्यासारखी चाय कोणाकच बनवूक येणा नाय!!
"बाकी कायेक म्हण तू सुमल्या, तुझ्या हाताक चवच बरी हां!! मेल्या, सगळ्यांचा सगळा करतय, पण तोंडान घालवतय मगो!! आणि आयलय कधी परतून येवढा शहराकडे गेलेलय ता??" गरम चाय पोटात गेल्यावर, बाबल्याचा नरडा मोकळा झाला गजाली करूक। " जरा ती पानाची डबी घे गो हयसर... वायच पान खतय, मगे आसतच कामा, जरा सुदीक वेळ मिळूचो नाय माका... हसतय काय मेल्या, खराच सांगतय!" बाबल करवादलो!
"रे बाबल, तू माका सांगतय मेल्या कामाचा कवतुक?? तुका काय आज बघतसय काय रे मी?? मेल्या लंगोट लावून आवशी पाठल्यान शेंबडा नाक ओढत जाय तू, तेव्हांच्यान बघतसय, समाजलय?? कोणाक रे सांगतय कामाची कवतिका?? आणि कसला मेल्या काम काढलय इतक्या?? तुझ्या व्होकलेच्या लग्नाचो माटव घालूचो आसा काय रे??" आता बाबल काय बोलतलो कप्पाळ!!
तसा बाबल आणि सुमल्यात जास्त अंतर नाय होता, सुमल्या म्हणजे सुमन, बाबल पेक्षा पाच- सात वर्षांनीच मोठा होता, आणि तोच मोठे पणाचो अधिकार ता गाजवी, पण कसो? तर होडल्या बहिणीच्या मायेन, आणि ह्या माहित होता, म्हणान, बाबल ही आपलो गप रवी.
"हं, तर सांग मरे खयच्या कामासाठी धावत होतय??"
"गो सुमल्या, आता काय सांगतलय तुका, आपल्या गावाक येक एकदम पावरबाज स्वामी येवचे आसत! समाजलय?? त्येंची सगळी तजवीज करूक व्हयी, काय समाजलय?? सगळे बापये येतले आता महादेवाच्या देवळात, विचार विनिमय करुक, थय जाइ होतय मी. आता देवाचो माणूस येतलो, त्येची जरा सेवा करीन तर पुण्य मिळात मां??"
"गे बाये माझ्या, सांगतस तरी काय?? रे थय काय सांगतत, ठरवतत, ता येऊन सांगशीत मां माका?? मी पण जोडीन रे थोडा पुण्य, संत माणसाची सेवा करूची, माझी आवशी नेहमी म्हणा रे!" सुमल्यान विचारला। त्यावर होय, होय करत, बाबलान थयसून काढतो पाय घेतलो! कारण येकदा का सुमल्याचा आवशी पुराण सुरु झाला की तास दोन तासांची निश्चिंती, ह्या आता सरावान बाबलाक ठाऊक झाला होता!
बाबल बैठकीक गेलो, अन नंतर प्रत्येक बैठकीक गेलो. गावात जोरदार बैठकी घडले, महा नगर पालिकेच्या निवडणूकीत होवचे नाय इतके संवाद परिसंवाद घडले आणि कसा काय करुक व्हया, अन स्वामी महाराजांची कशी बददास्त ठेवूक व्हयी, याची जोरदार रूपरेखा ठरली येकदाची! द्येवाचा काम ता, तेका कोण नको म्हणात!
आणि, शेवटी एकदा, गावात स्वामी महाराज अवतरले!! त्येंची ती लांबलचक दाढी, पायघोळ रेशमी वस्त्र प्रावरणां बघून मंडळीही जरा सुखावली. आणि महाराजांवांगडा शहरी, सुशिक्षीत गर्दी बघून तर त्येंची खात्रीच पटली, की ह्या काय असा तसा कुडमुडा काम नाय आसा!! जोरदार काम आसा! हळू हळू या स्वामीच्या पाया पडाक कायच धोको नाय असा सगळ्यांचा मत होवूक लागला, एकूणच स्वामींचा आणि त्येच्या भवतीच्यांचा वागणा बघून । देवाचो माणूस असलो तरी तेका पारखूक व्हया ना, आजकालच्या जमान्यात? मगे?
स्वामी महाराज गावात आयले, रवले, एकदम गोड, मिठ्ठास आवाजात काय काय बोलले आणि सरते शेवटी त्येंनी जाहीर केला की, ह्या गाव इतक्या सुंदर आसा, की प्रत्यक्ष देवाकडून तेंका आदेश आसा, की हय एक आश्रम बांधच!! आता साक्षात देवाचोच आदेश तो, नाय तरी कसा म्हणतला कोणी?? पण जागेचा काय?? आता कोकणी माणूस भावूक आसा, पण अगदीच हे पण नाय मां.... पण स्वामी महाराजच ते, तेंका नाय भक्त मंडळींची काळजी तर कोणाक असतली?? आणि ते काय अशे तशे भक्त मंडळीक फसवणारे स्वामी होते काय?? ते तर प्रत्यक्ष श्री कृष्णाक भगवान मानून चालत बोलत, अगदी त्येच्या सारखेच गोऽऽड़ हासत, वागत!! ते काय अशे फसवतीत?? काय तरीच काय?? साक्षात श्रीकृष्ण प्रसन्न त्येंका!!! उगाच काय तरी इपरीत शंका घेवचे म्हणजे काय?? कलियुगाचो प्रताप म्हणतत, ता ह्या असा, समाजल्यात?? कलीच तो, मनात नाय ते इपरीत इपरीत कल्पना घालीत रवता.... काय खरा नाय बाबा माणसाचा आजकाल!!
तर, स्वामी महाराजांन सांगितल्यान, की घाई करुचा काय काम नाय, व्हया तर गावातले चार शहाणे सुरते लोक, दोन एक बायल माणसा, अशे करून जा आणि त्येंचो मूळ आश्रम बघून घ्या, काय मनात शंका असतीत ते फेडून घ्या. बघा आता, असा कोण सांगात आधी?? ज़ावची येवची वेवस्था पण स्वामी महाराजांचे सुशिक्षित भक्त गण करुक तयार होते, गावकर्यांन नुसती हो म्हणूचीच खोटी होती!! आता सुशिक्षित लोक पण महाराज्यांच्या शब्दाखातर हो म्हणतत, म्हणज़े हो बाबा अगदीच कंडम नसात असो विचार करून परत येकदा महादेवाच्या पारार बैठक बसली!! ग़जाली, चवितचर्वण सुरु झाला!!
"नाय, पण मी काय म्हणा होतय, जावन बघूक काय झाला?? आपणांक काय खर्च पडणा नाय, काय नाय, आणि आपलो आश्रम बघूक गावता… काय बिघडला, सांगा बघया??"
"ता खराच रे, पण उगाच ह्या म्हणजे कसा, उपकार घेतल्यासारखे, नाय?? आता म्हणतले, या, बसा, खा, प्या…"
"मेल्या, प्या?? प्या??? तुका काय सुचता तरी रे पिण्याशिवाय?? खयही जातय ता आपला पिण्याचाच डोचक्यात मेल्या तुझ्या!! आश्रमात पितत रे?? कधी ऐकलेलय असा?? काय मेल्याचा लक्षण तरी!! रे, उगीच नाय तुझो बापूस गाळी करणा तो तुका, समाजलय मां?? काय तरी अकलेचे तारे तोडता मेलो!! रे, जनाची नाय तर मनाची तरी!"
"आत बघा ह्या उलटा काम कसा ता! मी म्हणी होतय, पाणी, दूध, ताक असा पिवूक दितले, श्रीकृष्णाचे भक्त मां ते...... मगे कृष्ण ह्या सगळा खाय, म्हायत आसा मां?? आपल्याच मनात चोर, आणि सगळयां जगाक नावा ठेवची, ह्या खयचा शास्त्र??"
"रे, हयसर माणसां जमली कशाक आणि तुमचा मेल्यांनो चललासा काय?? रे अशान कसा काय होयत रे?? खयही बघा, ता असाच!! मेल्यांचा अगदी देशाच्या राजकारणांत पण ह्याच! मूळ मुद्दो बाजूक आणि ह्ये तंडतत भलत्याच कारणांन!! म्हणान या देशाचा काय्येक कल्याण होणा नाय!! समाजलय मां?? कधी सुधरतले जाणा कोण!! सगळ्यांका नेवन समुद्रात बुडवूक व्हये!!"
अपूर्ण...
बाबलो थयच थबकलो. सुमल्याचो आवाज तेह्वाच वळाखलो त्येनी, नायतर इतक्या प्रेमळ भाषेत त्येचो उद्धार करणारा दुसरा कोण असताला!! "गो सुमल्या, अगो आयलय तरी कधी परतान? माका काय खबरच नाय!! कोण काय बोलूक पण नाय ता..."
"तर रे मेल्या!! तू येकदम मामलेदारच मां, तुका सगळे बातम्ये पोचवूक!! लोकांकनी काय काम धंधे नाय आसत काय मेल्या?? तुझे पाठसून बातमी पुरवत धावतले ते!!" इति सुमल्या.
बाबलो थक्कच झालो!! काय बायल माणूस तरी!! त्वांड आसा काय तोफखानो!! सतत आपला चलतासा, काळ नाय, येळ नाय! धन्य माऊली आसा अगदी!! काय त्या तोंडाळपणाक धरबंध असात तर!! तशी हातान सढळ आसा, पण, तोंडान सगळा घालवतली! आणि आता सुमल्यान अडवल्यावर, त्येच्या प्रश्नांच्या सरबत्तीक तोंड दिल्यशिवाय थयसून जाणा पण जमण्यासारखी बाब नव्हती!! कठीणच काम होता! शिकला नाय म्हणानच ह्या, नाय तर बालिश्टर होऊक काय हरकत नव्हती हेका!! मनातल्या मनात काय बाय कुरकुरत, बाबल्यान थयच एक बर्याश्या दगडार बसकण घेतल्यान.
" बोल, काय म्हणतय सुमल्या?? आणि आता हयसर हाकारलयसय, तर वायच चाय दी बघया इल्ली, सकाळच्यान घसो नुसतो कोरडो पडलो माझो!" बाबल्यान चायची फ़रमाईश करूनच टाकली!
सुमल्याकडे चायवांगडा अगदीच काय नाय तर बटर तरी मिळात ह्या ठाऊकच होता बाबल्याक. थोड्या वेळातच सुमतीने बाबल्यासमोर चाय आणि बटर ठेवल्यान. पितळी कपबशीतून फ़ुर्र करून चाय पिता पिता बाबल्यान येकदम मान्य करून टाकला की सुमल्यासारखी चाय कोणाकच बनवूक येणा नाय!!
"बाकी कायेक म्हण तू सुमल्या, तुझ्या हाताक चवच बरी हां!! मेल्या, सगळ्यांचा सगळा करतय, पण तोंडान घालवतय मगो!! आणि आयलय कधी परतून येवढा शहराकडे गेलेलय ता??" गरम चाय पोटात गेल्यावर, बाबल्याचा नरडा मोकळा झाला गजाली करूक। " जरा ती पानाची डबी घे गो हयसर... वायच पान खतय, मगे आसतच कामा, जरा सुदीक वेळ मिळूचो नाय माका... हसतय काय मेल्या, खराच सांगतय!" बाबल करवादलो!
"रे बाबल, तू माका सांगतय मेल्या कामाचा कवतुक?? तुका काय आज बघतसय काय रे मी?? मेल्या लंगोट लावून आवशी पाठल्यान शेंबडा नाक ओढत जाय तू, तेव्हांच्यान बघतसय, समाजलय?? कोणाक रे सांगतय कामाची कवतिका?? आणि कसला मेल्या काम काढलय इतक्या?? तुझ्या व्होकलेच्या लग्नाचो माटव घालूचो आसा काय रे??" आता बाबल काय बोलतलो कप्पाळ!!
तसा बाबल आणि सुमल्यात जास्त अंतर नाय होता, सुमल्या म्हणजे सुमन, बाबल पेक्षा पाच- सात वर्षांनीच मोठा होता, आणि तोच मोठे पणाचो अधिकार ता गाजवी, पण कसो? तर होडल्या बहिणीच्या मायेन, आणि ह्या माहित होता, म्हणान, बाबल ही आपलो गप रवी.
"हं, तर सांग मरे खयच्या कामासाठी धावत होतय??"
"गो सुमल्या, आता काय सांगतलय तुका, आपल्या गावाक येक एकदम पावरबाज स्वामी येवचे आसत! समाजलय?? त्येंची सगळी तजवीज करूक व्हयी, काय समाजलय?? सगळे बापये येतले आता महादेवाच्या देवळात, विचार विनिमय करुक, थय जाइ होतय मी. आता देवाचो माणूस येतलो, त्येची जरा सेवा करीन तर पुण्य मिळात मां??"
"गे बाये माझ्या, सांगतस तरी काय?? रे थय काय सांगतत, ठरवतत, ता येऊन सांगशीत मां माका?? मी पण जोडीन रे थोडा पुण्य, संत माणसाची सेवा करूची, माझी आवशी नेहमी म्हणा रे!" सुमल्यान विचारला। त्यावर होय, होय करत, बाबलान थयसून काढतो पाय घेतलो! कारण येकदा का सुमल्याचा आवशी पुराण सुरु झाला की तास दोन तासांची निश्चिंती, ह्या आता सरावान बाबलाक ठाऊक झाला होता!
बाबल बैठकीक गेलो, अन नंतर प्रत्येक बैठकीक गेलो. गावात जोरदार बैठकी घडले, महा नगर पालिकेच्या निवडणूकीत होवचे नाय इतके संवाद परिसंवाद घडले आणि कसा काय करुक व्हया, अन स्वामी महाराजांची कशी बददास्त ठेवूक व्हयी, याची जोरदार रूपरेखा ठरली येकदाची! द्येवाचा काम ता, तेका कोण नको म्हणात!
आणि, शेवटी एकदा, गावात स्वामी महाराज अवतरले!! त्येंची ती लांबलचक दाढी, पायघोळ रेशमी वस्त्र प्रावरणां बघून मंडळीही जरा सुखावली. आणि महाराजांवांगडा शहरी, सुशिक्षीत गर्दी बघून तर त्येंची खात्रीच पटली, की ह्या काय असा तसा कुडमुडा काम नाय आसा!! जोरदार काम आसा! हळू हळू या स्वामीच्या पाया पडाक कायच धोको नाय असा सगळ्यांचा मत होवूक लागला, एकूणच स्वामींचा आणि त्येच्या भवतीच्यांचा वागणा बघून । देवाचो माणूस असलो तरी तेका पारखूक व्हया ना, आजकालच्या जमान्यात? मगे?
स्वामी महाराज गावात आयले, रवले, एकदम गोड, मिठ्ठास आवाजात काय काय बोलले आणि सरते शेवटी त्येंनी जाहीर केला की, ह्या गाव इतक्या सुंदर आसा, की प्रत्यक्ष देवाकडून तेंका आदेश आसा, की हय एक आश्रम बांधच!! आता साक्षात देवाचोच आदेश तो, नाय तरी कसा म्हणतला कोणी?? पण जागेचा काय?? आता कोकणी माणूस भावूक आसा, पण अगदीच हे पण नाय मां.... पण स्वामी महाराजच ते, तेंका नाय भक्त मंडळींची काळजी तर कोणाक असतली?? आणि ते काय अशे तशे भक्त मंडळीक फसवणारे स्वामी होते काय?? ते तर प्रत्यक्ष श्री कृष्णाक भगवान मानून चालत बोलत, अगदी त्येच्या सारखेच गोऽऽड़ हासत, वागत!! ते काय अशे फसवतीत?? काय तरीच काय?? साक्षात श्रीकृष्ण प्रसन्न त्येंका!!! उगाच काय तरी इपरीत शंका घेवचे म्हणजे काय?? कलियुगाचो प्रताप म्हणतत, ता ह्या असा, समाजल्यात?? कलीच तो, मनात नाय ते इपरीत इपरीत कल्पना घालीत रवता.... काय खरा नाय बाबा माणसाचा आजकाल!!
तर, स्वामी महाराजांन सांगितल्यान, की घाई करुचा काय काम नाय, व्हया तर गावातले चार शहाणे सुरते लोक, दोन एक बायल माणसा, अशे करून जा आणि त्येंचो मूळ आश्रम बघून घ्या, काय मनात शंका असतीत ते फेडून घ्या. बघा आता, असा कोण सांगात आधी?? ज़ावची येवची वेवस्था पण स्वामी महाराजांचे सुशिक्षित भक्त गण करुक तयार होते, गावकर्यांन नुसती हो म्हणूचीच खोटी होती!! आता सुशिक्षित लोक पण महाराज्यांच्या शब्दाखातर हो म्हणतत, म्हणज़े हो बाबा अगदीच कंडम नसात असो विचार करून परत येकदा महादेवाच्या पारार बैठक बसली!! ग़जाली, चवितचर्वण सुरु झाला!!
"नाय, पण मी काय म्हणा होतय, जावन बघूक काय झाला?? आपणांक काय खर्च पडणा नाय, काय नाय, आणि आपलो आश्रम बघूक गावता… काय बिघडला, सांगा बघया??"
"ता खराच रे, पण उगाच ह्या म्हणजे कसा, उपकार घेतल्यासारखे, नाय?? आता म्हणतले, या, बसा, खा, प्या…"
"मेल्या, प्या?? प्या??? तुका काय सुचता तरी रे पिण्याशिवाय?? खयही जातय ता आपला पिण्याचाच डोचक्यात मेल्या तुझ्या!! आश्रमात पितत रे?? कधी ऐकलेलय असा?? काय मेल्याचा लक्षण तरी!! रे, उगीच नाय तुझो बापूस गाळी करणा तो तुका, समाजलय मां?? काय तरी अकलेचे तारे तोडता मेलो!! रे, जनाची नाय तर मनाची तरी!"
"आत बघा ह्या उलटा काम कसा ता! मी म्हणी होतय, पाणी, दूध, ताक असा पिवूक दितले, श्रीकृष्णाचे भक्त मां ते...... मगे कृष्ण ह्या सगळा खाय, म्हायत आसा मां?? आपल्याच मनात चोर, आणि सगळयां जगाक नावा ठेवची, ह्या खयचा शास्त्र??"
"रे, हयसर माणसां जमली कशाक आणि तुमचा मेल्यांनो चललासा काय?? रे अशान कसा काय होयत रे?? खयही बघा, ता असाच!! मेल्यांचा अगदी देशाच्या राजकारणांत पण ह्याच! मूळ मुद्दो बाजूक आणि ह्ये तंडतत भलत्याच कारणांन!! म्हणान या देशाचा काय्येक कल्याण होणा नाय!! समाजलय मां?? कधी सुधरतले जाणा कोण!! सगळ्यांका नेवन समुद्रात बुडवूक व्हये!!"
अपूर्ण...
Subscribe to:
Posts (Atom)